Сіз осындасыз: Home » kz » Жаңалықтар » Жаңалықтар » Мемлекеттік органдарының интерпретациялауында азаматтардың мәліметтерді алуға құқығы

«MEDIALIFE» (Қарағанды қ.) және «Десиента» (Павлодар қ.) қоғамдық ұжымдары жобаны өмірге әкелу кезінде азаматтар мен заңды тұлғалардың мемлекеттік органдардан мәліметтерді алған кезінде қаншалықты шынайы екенін анықтайды.

Мемлекеттік органдардағы республикалық және аудандық деңгейлердегі заңға сәйкес әр мемлекеттік органдарына әлеуметтік маңызды мәліметке анықтама жіберген. Осы анықтамалардың авторлары қоғамдық ұжыдар, журналисттер және әлеуметтік әлсіз топтардың тұлғалары болып шықты.

Анықтамалардың пәні болып аудандық қоғамдық ұжымдарының өткізген сауалнамаларына тіреніп, көбінесе олардың қандай түрдегі мәліметтер алынатыны анықталды.

Жалпы 1110 анықтамалар алынды. Солардың 48 пайыз анықтамаларына ғана жауаптар алынды, тек солардың арасынан 31 пайыз анықтамаларға толық жауап алынды, ал 10 пайызына мемлекеттік органдар толық емес ақпарат берді, содан қалған 7 пайызына ғана ешқандай мәліметтер бермеді.

Сорос – Қазақстан Қорындағы «Құқықтық реформа» бағдарламасының директоры Сәуле Мектепбаеваның айтуы бойынша Толық мәлімет он анықтаманың тек қана үш анықтамаға ғана толық анықтама берілді, ал оның себебі мәліметтерді ұсыну бойынша нақты заңды шектеулердің болмауы себебі болып шықты. Көптеген мемлекеттік органдар мәліметтерді ұсыну бойынша заңдылықты бұзады, өйткені олар мәліметті сұраушыға берер кезде осы мәліметті алуға оның беделділігін сұрайды. Ал Конституция әр Қазақстан азаматына мәлімет алуға құқылы екені туралы кепілділік берді. Бірақ көптеген мемлекеттік органдардың қызметкерлері осы құқықты өте күрделендіреді, өйткені көбі өздерінің жиналымдары туралы, әлеуметтік қосылымдары туралы және т.б. жеке мәліметтерді алғысы келеді. Соныменде қазақстандық азаматты жеке жиналымдардан да басқа мәліметтер қызықтыруы мүмкін. Негізгі заң түсінігі әр азаматтың жеке мәліметтерін алуға констуционды норманың мәнін өзгертеді және мемлекеттік орган қызметкерінің бос мәліметті беру үрдісіне сәйкес келмейді, ал олар сол салық төлеушінің ақшасына қызметін атқарып отыр ғой».

«MEDIALIFE» қоғамдық қорының президенті Ольга Волкованың айтуы бойынша, «бүгінгі күнде анық мәлімет алу өте қиын, тіпті мемлекеттік органның дұрыс мекен – жайын алу да өте қиын. Егер мемлекеттік органның өз сайты болса, ал онда ұсынылған ақпарат жаңартылмаған. Ал мемлекеттік орган толық емес мәлімет бере алмаса, онда ол өздерінің веб – сайттарына тіренеді де нормативті құқықтық акттерді сөзбе сөз айтып, айтылған сұрақтың мазмұнынан қашады. Мәлімет ұсынылмаса, онда оның құпиялылығына тіренеді, ал сұралып тұрған мәлімет ҚР Конституциясына сәйкес ашық типтес мәліметке жатады. Көрсеткіш үшін бірнеше облыстардың мемлекеттік органдарына бір сұрақ жібердік, ал оған бір облыстан толық жауап алсақ, ал екіншісінен мәліметтің жабық екендігін білдік».

Бірақ осы зерттеудің жағымды жақтары да бар. Республикалық және аумақтық мемлекеттік органдардан алынған нәтижелерді салыстырғанда орталық атқарушы органдар азаматтардың мәліметтерді алу құқығын толығымен сақтайды. «Десента» қоғамдық қорының бас директоры Сергей Гуляев: «Республикалық деңгейдегі маңызды мемлекеттік органдарға жіберілген жалпы анықтамалардың санынан 27 пайызына жауап берілмеген, ал 62 пайыз жағдайда толық жауаптар алынды, ал қалғанында толық мәлімет берілмеген немесе тұрғылықты атқарушы органға хат жіберілген болып шықты».

Құқық қорғаушылардың ойы бойынша осы жоба кезінде алынған көрсеткіштерді анықтаған кезде «Мәліметтің тиімділігі туралы» заңды қабылдау керек екенін дәлелдеді, ал оған тіреніп ұсыныстарды қарастыру уақытын анықтайды, бірақ мәліметтерді ұсыну бойынша мемлекеттік органдардың атқаруының нақты механизмін қояды. Осындай заңдылықтың болмағандығынан мемлекеттік органдардың жауапкершілігі туралы айтылмайды, соның нәтижесінде азаматтардың мәліметтерді алу тиімділігіне жетуі туралы айтады.

 

Баспасөз – конференциясы Астана қаласының халықаралық баспасөз – орталығында өтеді: Республика даңғылы 28, Жастар сарайы, 205 кеңсе. Қосымша мәліметтерді «MEDIALIFE» қоғамдық қорының президенті Ольга Волковадан осы телефон номері бойынша алуға болады: 8 701 385 36 29